vol liefde leven

Over levensvisie, levensvragen en spiritualiteit

De herfst als leermeester

Maandag 9 november 2015

Wat een prachtig seizoen is het toch, de herfst. Als ik naar buiten kijk, zie ik het blad aan de bomen verkleuren in allerlei prachtige tinten geel en rood naar oranje en bruin. Bomen op hun beurt laten hun blad niet kleuren om ons dat prachtige uitzicht te verschaffen. Voor bomen is het loslaten van hun blad namelijk een kwestie van overleven en groei. Als ze hun blad in de winter zouden behouden, vroren ze immers allemaal dood. Als voorbereiding op de vrieskou in de winter zetten zij hun sapstroom stil. Daardoor wordt het blad niet meer gevoed, verkleurt het en laat los. Doen bomen dat niet, dan bevriest de sapstroom waardoor ze de vrieskou niet zouden overleven. Stel je voor dat een boom gehecht zou zijn aan zijn blad…

Velen delen mijn mening, dat materialisme niet gelukkig maakt. Gehechtheid aan materiële zaken of geld al helemaal niet. Dat maakt eerder ongelukkig. Waarbij ik wel wil benadrukken dat ik hier schrijf over de gehechtheid eraan. Ik bedoel dus vooral niet dat geld per definitie gelukkig of ongelukkig maakt.

Boeddhisten gaan uit van de gedachte, dat mensen ongelukkig worden door gehechtheid aan materiële dingen, mensen of zelfs gedachtenpatronen. Hierbij denk ik bijvoorbeeld aan de gehechtheid aan onze partner van wie we veel houden en de pijn die we voelen als hij of zij van ons weggaat. Of aan het verlies van een dierbare door overlijden.
Toen in april mijn moeder overleed, kon ik het zelf ervaren. Met het gemak waarmee mijn moeder het leven losliet, kon ik haar op mijn beurt loslaten en laten gaan. Wel had en heb ik verdriet, omdat ze niet meer bij ons is. Maar ik voel geen pijn, ik kon haar loslaten. Er was geen gehechtheid.
Het boeddhisme heeft voor de pijn die veroorzaakt wordt door hechting een eenvoudige verklaring. Men gaat uit van het besef, dat alles in het leven vergankelijk is. Als je dan, tegen de vergankelijkheid in, je toch hecht aan zaken, veroorzaakt juist die gehechtheid pijn als deze wordt losgescheurd.

We kunnen nog een stapje verder kijken bij de boom en zijn bladeren. Bomen laten dus hun blad vallen. Dat blad vormt een extra laag op de grond. Met die laag wordt de aarde beschermd en alles wat zich daarin bevindt, zoals boomwortels en kleine organismen. Deze laag van blad vormt een extra deken tegen de kou. Bovendien voedt het rottende blad de aarde waarin de boom wortelt. De wortels nemen de voedingsstoffen op en zo is de cirkel weer rond. Stel je nu toch eens voor dat een boom gehecht zou blijven aan zijn blad…

Voor ons mensen werkt gehechtheid eigenlijk niet anders. Sterke hechting is namelijk niet alleen pijnlijk en moeilijk voor onszelf, maar ook voor de ander. Ik noem een paar voorbeelden uit mijn eigen leven.
Doordat ik geen gehechtheid meer voelde naar mijn moeder toe, kon ik haar uit liefde ook werkelijk loslaten. Ik ben er sterk van overtuigd dat zij op haar beurt mede daardoor het leven makkelijker kon loslaten.
Omdat ik ‘mijn’ kinderen niet zie als mijn bezit en dus ook niet in die zin aan ze gehecht ben, kan ik hen gemakkelijk loslaten op momenten dat het nodig is. Ik denk hierbij aan de tijd dat mijn jongste zoon met een beperking voor minimaal een jaar naar Portugal vertrok. Ik vond het erg spannend en was verdrietig omdat ik hem lange tijd niet meer zou zien. Maar hem loslaten in de overtuiging dat hem daar kansen wachtten die hij hier niet zou krijgen, ging als het ware vanzelf.

Grappig dat ik in deze context over ‘mijn’ kinderen schrijf. Terwijl ik ze juist niet als mijn eigendom zie. Zo spreken we ook van mijn partner, mijn broer en zus om ingewikkelde omschrijvingen te voorkomen. Kent de Nederlandse taal eigenlijk wel een woord om zo’n speciale band te beschrijven zonder daarbij het bezittelijke voornaamwoord te gebruiken?

Samenvattend kan ik concluderen, dat liefde niet hetzelfde is als hechting. Verdriet hoeft niet uitsluitend gepaard te gaan met pijn.
Een boom kan stevig geworteld zijn maar toch haar blad laten vallen, omdat ze geen gehechtheid voelt aan het blad. Het is immers een natuurlijk proces, dat belangrijk en nodig is voor de groei van de boom en daarmee ook voor het blad.


4 comments

  1. Henk van Driel

    Mooi, dat je dat kan, dat loslaten. Heel veel mensen zien met name hun kinderen als hun bezit. Natuurlijk moeten ze doen wat de ouders zeggen, binnen het redelijke, maar heel veel ouders gaan veel verder. Hun kinderen moeten presteren, doen wat zij nooit gekund hebben, worden wat zij niet konden worden. En nog erger, trouwen en/of een relatie aangaan met wie zij willen. Ook naar hun partner hebben heel veel mensen die bezittingsdrang. Dat dat vaak averechts werkt beseffen ze meestal niet. Ik vergeet nooit, toen ik nog verkering had met m’n eerste vrouw, ik een oudere collega tegenkwam ergens, die, toen hij ons, elkaar innig omhelzend zag, zei: hou d’r maar goed vast, dan ben je d’r gauw kwijt!. Typisch dat je sommige dingen nooit vergeet. Wijze lessen soms.Mijn voorlaatste, veel te jong overleden, vriendin heeft me de onvoorwaardelijke liefde geleerd. Daar heb ik in eerste instantie grote moeite mee gehad ( ik had nogal last van verlatingsangst en zij liet me vaak lekker spartelen), maar daar ben ik haar nu dankbaar voor. Haar dochters, waar ik nog steeds een hele dichte band mee heb, zetten dat voort, op dezelfde manier en hebben ook Miriam in hun hart gesloten.

Leave a Reply

Your email address will not be published.